काठमाडौं / युरोपका छ देशमा शिक्षा क्षेत्रको कमजोर अवस्था, बढ्दो शैक्षिक खर्च, बेरोजगारी र महँगो आवासको विरोधमा विद्यार्थी तथा युवाहरूको आन्दोलन चर्किएको छ । फ्रान्स, इटाली, स्पेन, ग्रिस, बेल्जियम र अल्बानियामा विद्यार्थी, श्रमिक तथा विभिन्न नागरिक समूह सडकमा उत्रिएपछि सरकारमाथि शिक्षा र सामाजिक सुरक्षाका समस्या समाधान गर्न दबाब बढेको छ ।
आन्दोलनकारीहरूले जीर्ण विद्यालय भवनको मर्मत, शिक्षकको अभाव अन्त्य, शिक्षामा सरकारी लगानी वृद्धि, सस्तो आवासको व्यवस्था, घरभाडा नियन्त्रण र रोजगारीका अवसर विस्तार गर्न माग गरेका छन् । कतिपय देशमा आन्दोलन शान्तिपूर्ण प्रदर्शन र र्यालीमा सीमित रहे पनि केही स्थानमा प्रहरीसँग झडप, तोडफोड, आगजनी र व्यापक धरपकडका घटना भएका छन् ।
फ्रान्समा विद्यालयको जीर्ण अवस्था, शिक्षक अभाव र बढ्दो महँगीविरुद्ध अक्टोबर १७ मा १४० सहरमा प्रदर्शन भएको विवरण सार्वजनिक भएको छ । विद्यार्थी सङ्गठन, ट्रेड युनियन र कर्मचारीसहित करिब आठ लाख मानिस प्रदर्शनमा सहभागी भएको जनाइएको छ ।
पेरिस, मार्सेई र बोर्डोसहित विभिन्न सहरमा प्रदर्शनका क्रममा तोडफोड तथा लुटपाटका घटना भएका छन् । लिमोजमा ऐतिहासिक सिटी हलमा आगजनी भएको र कैयौँ सवारीसाधन जलाइएको विवरणमा उल्लेख छ । अक्टोबर १८ सम्म करिब एक हजार ८०० जनालाई पक्राउ गरिएको तथा प्रहरी, सुरक्षाकर्मी र दमकलकर्मीसहित ५०० भन्दा बढी व्यक्ति घाइते भएको जनाइएको छ ।
फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रों र प्रधानमन्त्री सेबास्टियन लेकोर्नुले हिंसात्मक घटनाको निन्दा गरेका छन् । सरकारले शान्तिपूर्ण प्रदर्शनका क्रममा हिंसात्मक समूहले अराजकता फैलाएको जनाएको छ ।
इटालीमा विद्यार्थीहरूले शिक्षामा न्यून सरकारी लगानी, जीर्ण विद्यालय भवन र बढ्दो शैक्षिक खर्चविरुद्ध आन्दोलन गरिरहेका छन् । रोम र ट्युरिनसहित विभिन्न सहरमा विद्यार्थीहरूले विद्यालय कब्जा गरेका छन् भने हजारौँ विद्यार्थीले अक्टोबर १६ मा रोमस्थित शिक्षा मन्त्रालयतर्फ मार्च गरेका थिए ।
विद्यार्थी सङ्गठनहरूले विद्यालयको भौतिक अवस्था सुधार गर्न, शिक्षामा सरकारी बजेट बढाउन र सस्तो छात्रावास उपलब्ध गराउन माग गरेका छन् । आन्दोलनलाई थप व्यापक बनाउने उद्देश्यले विद्यार्थीहरूले अक्टोबर ३० मा राष्ट्रव्यापी हड्तालको घोषणा गरेका छन् ।
स्पेनमा बढ्दो घरभाडा र आवास सङ्कटविरुद्ध विद्यार्थी तथा आवास अधिकारका लागि काम गर्ने समूहहरूले प्रदर्शन गरिरहेका छन् । राजधानी म्याड्रिडको सोल चोकमा प्रदर्शनकारीहरूले टेन्ट टाँगेर धर्ना दिएका छन् ।
घरभाडा बढेका कारण नागरिकहरू विस्थापित हुनुपर्ने अवस्था आएको भन्दै प्रदर्शनकारीहरूले भाडा नियन्त्रण, घरबाट निकाल्ने कार्यमा रोक तथा सस्तो सरकारी आवास निर्माणको माग गरेका छन् ।
सरकारले आवास सङ्कट समाधानका लागि कदम चाल्ने बताए पनि प्रस्तावित उपायहरूमा राजनीतिक सहमति जुट्न सकेको छैन । ग्रिसको राजधानी एथेन्समा विद्यार्थीहरूले छात्रावासको अभाव, महँगो कोठाभाडा र अध्ययन खर्च वृद्धिको विरोधमा संसद् भवनअगाडि टेन्ट टाँगेर प्रदर्शन गरेका छन् ।
विद्यार्थी सङ्गठनका अनुसार अधिकांश विद्यार्थीले छात्रावास सुविधा पाउन सकेका छैनन् । पछिल्लो एक दशकमा कोठाभाडा तीन गुणासम्म बढेको र केही साना कोठाको मासिक भाडा ६०० युरोसम्म पुगेको जनाइएको छ । प्रदर्शनकारीहरूले भाडाको सीमा निर्धारण, सरकारी छात्रावास निर्माण, छात्रवृत्ति वृद्धि र विश्वविद्यालयको बजेट बढाउन माग गरेका छन् ।
बेल्जियमको राजधानी ब्रसेल्समा शिक्षा बजेट कटौती र शैक्षिक सुधारका सरकारी योजनाविरुद्ध विद्यार्थीहरूले प्रदर्शन गरेका छन् । प्रदर्शनका क्रममा केही व्यक्तिले तोडफोड गर्नुका साथै प्रहरीमाथि वस्तु प्रहार गरेपछि प्रहरीले अश्रुग्यास र पानीको फोहरा प्रयोग गरेको थियो ।
अक्टोबर १८ सम्मको विवरणअनुसार प्रदर्शनका क्रममा १५० जनालाई पक्राउ गरिएको छ भने पाँच प्रहरी सामान्य घाइते भएका छन् । सरकारले हिंसात्मक गतिविधिको निन्दा गर्दै सार्वजनिक शान्ति कायम राख्ने जनाएको छ ।
अल्बानियाको राजधानी तिरानामा महँगो शिक्षा, बेरोजगारी, भ्रष्टाचार र विश्वविद्यालयहरूको कमजोर अवस्थाविरुद्ध विद्यार्थी तथा युवाहरूले प्रदर्शन गरेका छन् । अक्टोबर १५ मा हजारौँ युवा शिक्षा मन्त्रालयबाहिर भेला भएर प्रधानमन्त्री एडी रामाको राजीनामा माग गरेका थिए ।
प्रदर्शनका क्रममा प्रहरीमाथि ढुङ्गामुढा, सरकारी भवन तथा बैंकमा आगजनीजस्ता घटना भएको विवरणमा उल्लेख छ । पाँच दिनदेखि जारी आन्दोलनमा १६७ जना पक्राउ परेको र प्रहरी तथा प्रदर्शनकारी घाइते भएको जनाइएको छ ।
प्रधानमन्त्री रामाले राजीनामा दिन अस्वीकार गर्दै विद्यार्थीहरूसँग वार्ताको प्रस्ताव गरेका छन् । साथै, हिंसात्मक गतिविधिमा संलग्नमाथि कारबाही गरिने चेतावनी दिएका छन् ।
युरोपका विभिन्न देशमा एकै समयमा चर्किएका यी आन्दोलनले शिक्षा, आवास र रोजगारीसँग सम्बन्धित समस्याप्रति युवाहरूको बढ्दो असन्तुष्टि उजागर गरेका छन् । शिक्षाको लागत बढ्दै जानु, विद्यालय तथा विश्वविद्यालयको भौतिक अवस्था कमजोर हुनु, घरभाडा महँगिनु र रोजगारीका अवसर सीमित हुनुले विद्यार्थी तथा युवा पुस्ता प्रभावित भएको देखिन्छ ।
आन्दोलनकारीहरूले सरकारसँग शिक्षा र आवासलाई नागरिकको आधारभूत आवश्यकताका रूपमा सम्बोधन गर्न तथा सार्वजनिक सेवामा पर्याप्त लगानी गर्न माग गरेका छन् । कतिपय स्थानमा भएका हिंसात्मक घटनाले आन्दोलनको स्वरूप जटिल बनाए पनि शिक्षा सुधार, सुलभ आवास र आर्थिक अवसरको माग युरोपका विभिन्न देशमा साझा मुद्दाका रूपमा अगाडि आएको छ ।
